Wat is EVLOS voor drone-operators?

Wat is EVLOS?

EVLOS staat voor Extended Visual Line of Sight en betreft operaties waarbij de piloot het UAS visueel volgt met behulp van technologie, terwijl het toestel binnen het zichtveld blijft. Dit betekent dat de piloot het UAS kan zien en kan reageren op mogelijke bedreigingen en gevaren in het luchtruim.

Volgens de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) is EVLOS een operatie waarbij de piloot in command (PIC) een ononderbroken situational awareness van het luchtruim behoudt via visuele luchtverkeersbewaking, mogelijk ondersteund door technologische middelen. De PIC heeft te allen tijde directe controle over het UAS.

• EVLOS is een uitbreiding op VLOS door ondersteuning met technologie, bijvoorbeeld beeldschermen, dronespotters of andere visuele hulpmiddelen.
• De piloot moet kunnen ingrijpen en het UAS veilig besturen op basis van een continue visuele waarneming.
• Het is geen BVLOS-operatie, want het toestel blijft visueel waarneembaar binnen het luchtruim.

Verschil tussen VLOS, EVLOS en BVLOS

Het is belangrijk het verschil tussen VLOS, EVLOS en BVLOS goed te begrijpen, omdat dit invloed heeft op de benodigde operationele procedures, toestemmingen en risicobeoordelingen.

VLOS (Visual Line of Sight) betekent dat de piloot het UAS zonder hulpmiddelen visueel ziet en volgt. Bij EVLOS maakt de piloot gebruik van ondersteunende technologie maar behoudt een directe visuele link met het toestel. BVLOS-operaties vinden plaats buiten het directe zicht van de piloot en vereisen uitgebreide veiligheidsmaatregelen en autorisatie.

• VLOS: piloot ziet het UAS rechtstreeks, zonder hulpmiddelen.
• EVLOS: piloot ziet het UAS met technische ondersteuning maar binnen het zichtveld.
• BVLOS: piloot ziet het UAS niet meer en moet afhankelijk zijn van andere technieken en goedkeuringen.

EVLOS binnen de EASA-regelgeving

EVLOS-operaties vallen in de Specific Category onder EASA-regelgeving, dus er is een Operationele Risicobeoordeling (zoals SORA) of goedkeuringsmogelijkheid met een PDRA of STS.

Omdat EVLOS zich tussen VLOS en BVLOS bevindt, kan een UAS-operator vaak gebruikmaken van gestandaardiseerde scenario’s (Standard Scenarios, STS) of een PDRA die specifiek EVLOS-operaties omschrijven, mits voldaan wordt aan de vereisten.

Binnen Nederland geeft de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) leiding aan goedkeuringen en controle op EVLOS-operaties, waarbij het operationeel handboek (ConOps/ERP) adequaat moet zijn opgesteld en veiligheidsrisico’s onderbouwd moeten worden.

• EVLOS vereist een SORA of toepassing van een PDRA/STS uit het EASA-kader.
• ILT behandelt de vergunningverlening en toezicht in Nederland.
• Een ConOps (Concept of Operations) voor EVLOS moet duidelijk uitleggen hoe zicht en veiligheid zijn gewaarborgd.

Praktische aandachtspunten voor drone-operators

Voor de praktijk betekent EVLOS dat je technische hulpmiddelen effectief moet inzetten om het UAS te kunnen ‘volgen’, bijvoorbeeld met een hulp-piloot of visuele waarnemer die communiceert met de PIC.

Daarnaast moeten er procedures zijn die borgen dat het luchtruim vrij blijft van conflicten en dat tijdig kan worden ingegrepen bij onverwachte situaties.

Veelgemaakte fouten zijn onvoldoende visuele dekking, communicatieproblemen tussen PIC en assistenten, en onvolledige documentatie van het operationeel handboek.

• Werk met een drone-spotter of ondersteunende waarnemers.
• Zorg dat contacten en communicatie helder en snel zijn.
• Houd de operationele limieten en risicoverminderende maatregelen scherp in je operationeel handboek vast.
• Controleer altijd de geldende nationale en EASA-voorschriften.
• Bereid je dossier inclusief ERP en GRC goed voor voor een eventuele ILT-inspectie.