ConOps dla lotów BVLOS: co to jest i jak go opracować?

Co to jest Concept of Operations (ConOps)?

ConOps to dokument kluczowy dla każdej operacji dronem, który definiuje sposób przeprowadzenia lotu oraz cel, jakiemu ma służyć dana misja. W przypadku lotów BVLOS ConOps przedstawia szczegółowy opis warunków operacyjnych, wykorzystanych technologii oraz zastosowanych środków zapewniających bezpieczeństwo i skuteczne zarządzanie ryzykiem.

Dokument ten zwykle obejmuje następujące elementy: określenie zaangażowanych stron i ich ról, opis środowiska operacyjnego, opis zastosowanych systemów technologicznych, szczegółową procedurę realizacji lotu oraz analizę ryzyka wraz z opisem metod jego ograniczania. W Polsce ConOps jest dokumentem pomocnym podczas składania wniosku o zezwolenie na lot BVLOS do Urzędu Lotnictwa Cywilnego (ULC).

• Opis środowiska operacyjnego i kontekstu przestrzeni powietrznej
• Identyfikacja osób zaangażowanych i przypisanych ról
• Formalizacja procedur operacyjnych i procesów zarządzania
• Specyfikacje techniczne wykorzystanych dronów i systemów wsparcia
• Analiza ryzyka i zastosowane środki bezpieczeństwa

Dlaczego ConOps jest niezbędny dla lotów BVLOS?

Loty poza zasięgiem wzroku operatora (BVLOS) wiążą się z większymi zagrożeniami niż loty w zasięgu wzroku (VLOS), ponieważ pilot nie ma bezpośredniego kontaktu wzrokowego z dronem. Dlatego też przepisy wymagają szczegółowego przedstawienia procesów operacyjnych, ryzyka i stosowanych środków kontroli, które mają zapewnić bezpieczeństwo lotów.

Europejskie przepisy EASA nakładają obowiązek przedstawienia ConOps podczas procedur uzyskania zezwolenia na operacje BVLOS. Ponadto, różne Standardowe Scenariusze (STS), takie jak STS-02 dotyczący lotów BVLOS w kontrolowanej i słabo zaludnionej przestrzeni powietrznej, wymagają wdrożenia określonych strategii operacyjnych, które muszą znaleźć się w ConOps.

Starannie przygotowany ConOps nie tylko pomaga w uzyskaniu koniecznych pozwoleń od ULC, ale również przyczynia się do bezpiecznej i efektywnej realizacji operacji zgodnie z wymogami EASA oraz krajowymi regulacjami. Operatorzy powinni być świadomi, że w Polsce poza przepisami europejskimi należy uwzględniać wymagania ULC w tym zakresie.

• Wymagany przy składaniu wniosku o zezwolenie na loty BVLOS
• Obowiązkowy element dokumentacji w ramach standardowych scenariuszy (STS) i PDRA
• Wspiera kompleksową analizę ryzyka metodą SORA
• Zapewnia przejrzystość i bezpieczeństwo operacyjne

Jak opracować ConOps dla lotów BVLOS – kluczowe kroki

Przygotowanie Concept of Operations wymaga dokładnej analizy i starannego planowania. Oto najważniejsze etapy tworzenia dokumentu, który będzie kompletny i użyteczny zarówno dla operatora, jak i organów nadzoru:

W Polsce operator powinien zwrócić szczególną uwagę na wymagania ULC dotyczące zawartości ConOps oraz na ich aktualizację w przypadku zmian w prawie lub technologiach stosowanych w operacji.

• **1. Opis operacji:**
• - Zdefiniuj cel lotu, miejsce prowadzenia operacji oraz przestrzeń powietrzną, w której będzie realizowana.
• - Podaj specyfikację drona/dronów oraz systemów wspierających operację.
• **2. Ocena ryzyka:**
• - Przeprowadź Specific Operations Risk Assessment (SORA) lub inną adekwatną analizę ryzyka.
• - Określ i zaplanuj środki zaradcze na zidentyfikowane zagrożenia.
• **3. Procedury operacyjne:**
• - Opracuj szczegółowe procedury przygotowania do lotu, jego realizacji oraz postępowania w sytuacjach awaryjnych.

Praktyczne wskazówki i najlepsze praktyki przy tworzeniu ConOps

Przygotowanie ConOps wymaga precyzyjnego podejścia i współpracy z różnymi interesariuszami. Oto zalecenia, które pomogą uzyskać dokument spełniający wymagania i ułatwiający późniejsze operacje:

Każdy operator w Polsce powinien również konsultować swoją dokumentację z ULC, aby mieć pewność, że ConOps spełnia wymogi zarówno krajowe, jak i europejskie.

• Zaangażuj wszystkich kluczowych uczestników operacji, w tym kontrolę ruchu lotniczego i lokalne władze
• Korzystaj z zatwierdzonych szablonów i wytycznych, by zapewnić spójność dokumentacji
• Aktualizuj ConOps przy każdej istotnej zmianie technologicznej, proceduralnej czy regulacyjnej
• Dokumentuj procedury i zakres odpowiedzialności w sposób jasny i przejrzysty
• Zadbaj o szkolenia i podnoszenie świadomości wszystkich uczestników operacji
• Zweryfikuj zgodność wszystkich elementów z wytycznymi ULC i EASA