SORA 2.5
SORA 2.5: Przewodnik krok po kroku dla operatorów dronów
Specyficzna Ocena Ryzyka Operacji (SORA) to systematyczna metoda oceny ryzyka planowanych operacji bezzałogowych systemów powietrznych (UAS). W dniu 29 września 2025 roku Europejska Agencja Bezpieczeństwa Lotniczego (EASA) wprowadziła wersję 2.5 tej metody w AMC/GM do Rozporządzenia (UE) 2019/947. Dla operatorów UAS w Polsce kluczowe jest precyzyjne określanie stosowanej wersji SORA, by uniknąć nieporozumień wynikających z różnych edycji i terminologii. Niniejszy przewodnik krok po kroku objaśnia, jak poprawnie stosować SORA 2.5 w kontekście krajowym pod nadzorem Urzędu Lotnictwa Cywilnego (ULC).
1. Ustabilizuj Koncepcję Operacji (ConOps)
Pierwszym krokiem jest jasne i pełne sformułowanie Concept of Operations (ConOps). Oznacza to szczegółowy opis operacji: wykorzystywane drony i ich systemy, dokładne położenie oraz granice obszaru operacyjnego, klasa przestrzeni powietrznej, personel zaangażowany w misję, środki komunikacji oraz procedury normalne i awaryjne. Pełne i przejrzyste ustalenie ConOps jest fundamentem dla spójnego i powtarzalnego procesu oceny ryzyka.
Stworzenie dokładnego ConOps pomaga zidentyfikować wszystkie czynniki wpływające na poziom ryzyka oraz stwarza podwaliny do dalszych analiz i dokumentacji, wymaganych przez ULC.
- Zdefiniuj obszar operacyjny i jego położenie geograficzne.
- Określ klasę przestrzeni powietrznej oraz uwzględnij ewentualne ograniczenia wynikające z polskiego prawa lub decyzji ULC.
- Opisz używane systemy UAS, w tym typy dronów, czujniki i systemy wsparcia.
2. Oceń ryzyko naziemne i powietrzne
Na podstawie ConOps oceniasz ryzyko zarówno dla osób na ziemi, jak i dla innych uczestników ruchu lotniczego. W SORA 2.5 stosuje się aktualne metody klasyfikacji ryzyka naziemnego, takie jak gęstość zaludnienia czy obszary wrażliwe, i ryzyka powietrznego, uwzględniające natężenie ruchu lotniczego oraz klasę przestrzeni powietrznej. Ważne jest, aby wszystkie założenia, źródła danych i metody były udokumentowane i transparentne.
Metody i dane powinny pochodzić z autoryzowanych źródeł i być adekwatne do polskiego kontekstu, np. krajowe mapy zagęszczenia ludności czy informacje o ruchu lotniczym dostarczane przez ULC lub inne instytucje. Tylko rzeczywiście wdrożone i zweryfikowane środki łagodzące mogą być uwzględnione w ocenie ryzyka.
Zastosuj metodykę zgodną z aktualnymi wytycznymi EASA i dostosowaną do polskiego rynku.
Dokumentuj źródło i charakter danych użytych do oceny (np. mapy państwowe, dane statystyczne).
3. Określ poziom SAIL i wymagania operacyjne
Ocenione ryzyko naziemne i powietrzne składa się na określenie wymaganego poziomu Specyficznego Poziomu Zapewnienia i Integralności (SAIL) zgodnie z SORA 2.5. Poziom ten definiuje zestaw wymogów bezpieczeństwa operacyjnego, które należy spełnić, aby ryzyko pozostawało na akceptowalnym poziomie.
Każdy cel bezpieczeństwa operacyjnego (OSO) powinien być poparty dowodami i mieć jasno przypisaną odpowiedzialność za jego realizację. Operator powinien skrupulatnie dokumentować wykonanie tych wymagań, aby zapewnić transparentność i zgodność z oczekiwaniami ULC.
Zidentyfikuj właściwy poziom SAIL według zasad SORA 2.5.
Zdefiniuj cele bezpieczeństwa operacyjnego odnoszące się do międzynarodowych i krajowych wymagań.
4. Zapewnij containment i ukończ dokumentację dowodową
Containment to techniczne oraz operacyjne zabezpieczenie, że dron będzie przebywał w wyznaczonych granicach, a ryzyko pozostanie w dopuszczalnych granicach. Obejmuje to zarówno ograniczenia przestrzeni powietrznej, jak i wyznaczenie stref na ziemi ograniczających ryzyko dla osób znajdujących się w pobliżu.
Ważne jest, aby operator ocenił i udokumentował techniczne zależności UAS, takie jak systemy nawigacyjne, wykrywania kolizji i procedury awaryjne (np. ERP). ULC zwraca szczególną uwagę na spójność dokumentacji operacyjnej — podręcznika operacyjnego, planów awaryjnych, testów oraz załączników — tak, aby wszystkie środki łagodzące i ograniczenia były jednolicie stosowane i udowodnione.
Wyznacz i opisz strefy ograniczeń dla drona na ziemi i w powietrzu (containment).
Przeprowadź ocenę technicznych zależności systemów UAS, w tym mechanizmów bezpieczeństwa.
Częste pytania
Czy SORA 2.5 jest obecnie obowiązującą wersją procedury oceny ryzyka?
Tak. EASA wprowadziło SORA 2.5 we wrześniu 2025 roku poprzez aktualizację AMC/GM do Rozporządzenia UE 2019/947. W Polsce operatorzy powinni potwierdzić u ULC, czy nie wprowadzono krajowych specyfikacji lub okresów przejściowych dotyczących tej wersji.
Czy DroneManual oferuje gotowe, zatwierdzone oceny SORA?
Nie. DroneManual pomaga w organizacji danych i gromadzeniu dowodów służących do oceny, ale odpowiedzialność za metodologię, obliczenia i aplikację do ULC całkowicie leży po stronie operatora.
Dlaczego containment jest tak ważny w ramach SORA 2.5?
Containment jest kluczowym elementem zarządzania ryzykiem, zapewniając fizyczne i proceduralne ograniczenia przestrzeni operacyjnej drona, co chroni osoby na ziemi i ruch lotniczy przed niekontrolowanym wkroczeniem UAS poza ustalone granice.
Jak SORA 2.5 wspiera przejrzystość i kontrolę ryzyka?
SORA 2.5 wymaga dokumentowania celów bezpieczeństwa operacyjnego (OSO) wraz z powiązanymi dowodami i odpowiedzialnościami, co umożliwia kontrolę zgodności i skuteczności stosowanych środków.
Czym różni się SORA od PDRA?
SORA to indywidualna analiza ryzyka dostosowana do bardziej złożonych operacji w kategorii Specyficznej. PDRA to zatwierdzone wcześniej wzorcowe metody łagodzenia ryzyka, które mogą ułatwić i przyspieszyć proces zatwierdzania typowych operacji.